Technologie die werkt voor mensen

Hoe verhoog je de productie zonder medewerkers harder te laten werken of simpelweg meer mensen in te zetten? En kun je technologie tegelijkertijd gebruiken om mensen betekenisvol werk te bieden? Met die vragen onderzoeken Werkse! en onderzoeks- en innovatiecentrum Fraim van de TU Delft het verpakkingsproces van laurier voor kruiden- en specerijenproducent Verstegen.

De aanleiding was praktisch. Bij het verpakken van producten voor Verstegen kon de productie de vraag niet altijd bijbenen en dreigden voorraden op te raken. Sinds mei 2025 onderzoeken Werkse! en Fraim daarom hoe het proces slimmer kan worden ingericht. Daarbij kijken ze specifiek naar het verpakken van laurier. Dat gebeurt met de hand door medewerkers van Werkse!, maar door de vorm en stugheid van de blaadjes en takjes is dit kruid lastig te verwerken. De onderzoekers kijken niet alleen naar wat technisch geautomatiseerd kan worden. Minstens zo belangrijk is wat een verandering betekent voor de medewerkers en de organisatie. Fraim is een transdisciplinair onderzoeks- en innovatiecentrum van de TU Delft dat onderzoekt hoe technologie, mens en organisatie samen kunnen bijdragen aan betekenisvol, rechtvaardig en haalbaar werk. Technische en sociale wetenschappers werken er samen met experts op het gebied van ontwerp, innovatie en organisatie.

Veel innovaties mislukken in de praktijk

“Fraim ontstond zes jaar geleden uit pure frustratie”, vertelt projectmanager Matthijs Buijs. “Er was technologie genoeg, maar die stond soms vooral stofte verzamelen. Organisaties waren er nog niet klaar voor en medewerkers waren onvoldoende meegenomen in een andere manier van werken. je kunt technisch een prachtige oplossing hebben, maar als die niet wordt geaccepteerd en gebruikt, heb je er weinig aan.” Daarom kijkt Fraim niet alleen naar wat technisch mogelijk is, maar ook naar wat een inNovatie betekent voor degene die ermee werkt. Wordt het werk makkelijker of juist ingewikkelder? En wat moet een organisatie veranderen om een innovatie onderdeel te maken van het dagelijkse werkproces?

Juist bij Werkse!

Dat maakt Werkse! een interessante praktijkomgeving. Bij het sociaal ontwikkelbedrijf werken mensen voor wie een reguliere baan niet vanzelfsprekend is. Een deel van hen is juist gebaat bij overzichtelijk en repeterend werk, precies het soort werk dat vaak als eerste in aanmerking komt voor automatisering. Voor Gert van Emmerik, manager assemblage en verpakken bij Werkse!, is dat geen reden om robotica buiten de deur te houden. De interessante vraag is volgens hem niet welke mensen een robot kan vervangen, maar hoe technologie medewerkers kan ondersteunen. Voor Van Emmerik is een innovatie geslaagd als een medewerker dankzij die innovatie werk kan doen dat daarvoor niet mogelijk was. Werk waarin iemand kwaliteit kan leveren en trots kan zijn op het resultaat.

Medewerkers als mede-innovators

Fraim begint daarom niet met een kant-en-klare technische oplossing. Eerst wordt gekeken waar in het werkproces kansen en knelpunten zitten en wat medewerkers nodig hebben om dit te verbeteren. De mensen die het werk dagelijks uitvoeren zijn daarbij een belangrijke informatiebron. Buijs noemt hen mede-innovators: zij weten waar een proces soepel loopt, waar het hapert en wat een verandering in de praktijk betekent. Voor Werkse! is de samenwerking ook een kans om te leren hoe je vernieuwingen goed introduceert op de werkvloer. Van Emmerik: “Iets nieuws kan voor medewerkers spannend zijn. De een staat er meteen voor open, de ander heeft wat meer tijd nodig. Dit is voor ons een mooie kans om nieuwe dingen uit te proberen en te leren wat ervoor nodig is om een verandering echt onderdeel te maken van het werk. Dat maakt deze samenwerking voor ons zo leerzaam.”

Technologie helpt mensen werk te doen waar ze trots op kunnen zijn.

Robotica biedt kansen in vele sectoren

De aanpak bij Werkse! staat niet op zichzelf. Vergrijzing en personeelstekorten dwingen organisaties in allerlei sectoren na te denken over de toekomst van fysiek werk. Robotica kan daarbij helpen, maar vakmensen blijven hard nodig. De vraag is hoe technologie en vakmanschap elkaar kunnen versterken. De mogelijkheden zijn breed. In de bouw kunnen robots bijvoorbeeld fysiek belastende werkzaamheden overnemen, zodat werknemers het werk langer kunnen volhouden. In de zorg kan technologie ruimte creëren om werkzaamheden anders te organiseren en taken anders te verdelen. Zo kan technologie niet alleen werk overnemen, maar er ook voor zorgen dat mensen met verschillende vaardigheden een bijdrage kunnen leveren.

Fraim past zijn leren-door-te-doen-aanpak daarom bij verschillende organisaties toe. De lessen uit die praktijk worden vervolgens met ervaringen uit andere sectoren verbonden. Zo ontstaat kennis over een vraagstuk dat veel organisaties bezighoudt: hoe zorg je ervoor dat een innovatie niet alleen technisch werkt, maar ook daadwerkelijk landt op de werkvloer?