Verduurzaming in volle gang

Delft is een van de vier living labs binnen het programma Werklandschappen van de Toekomst. Met steun van het Nationaal Groeifonds werkt dit landelijke programma aan de transformatie van duizend Nederlandse bedrijventerreinen. Grijze bedrijventerreinen vol asfalt en geparkeerde auto’s moeten veranderen in aantrekkelijke, gezonde en klimaatbestendige werklandschappen. Op Schieoevers Zuid en TU Delft Campus Zuid krijgt die ambitie steeds meer gestalte.

In een living lab worden nieuwe ideeën ontwikkeld en getest, zodat ze later ook elders in Nederland kunnen worden toegepast, vertelt Gilbert Curtessi. Als docent Landscape and Environment Management bij Hogeschool Inholland en regisseur van Living Lab Delft brengt hij ondernemers, onderzoekers, onderwijsinstellingen en overheden samen om te werken aan innovatieve oplossingen voor de werkomgeving van de toekomst. Samen met ‘lokale helden’ Jaap Langhout van Bedrijvenkring Schieoevers (BKS) en Tim Tabak van de TU Delft Campus Zuid vormt hij het kernteam van het Delftse Living Lab. Onlangs organiseerde Curtessi een masterclass rond vier projecten die momenteel worden opgestart. “Studenten kregen een uniek inkijkje in de manier waarop complexe ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken in de praktijk worden aangepakt en hoe verschillende partijen daarin samenwerken”, zegt hij.

Ambitie

De vier projecten verschillen in aanpak, maar delen dezelfde ambitie: van Schieoevers Zuid en TU Delft Campus Zuid een gebied maken waar innovatie, economie en leefkwaliteit hand in hand gaan. Daarmee wordt in Delft niet alleen gewerkt aan nieuwe bedrijventerreinen, maar ook aan een nieuwe visie op werken, ondernemen en samenleven.

Groene gevels

In het project Groen-blauwe werklandschappen werken studenten van een mbo-instelling en Hogeschool Inholland samen met ondernemers van BKS, hoveniers en onderzoekers aan de ontwikkeling van groene gevels op bedrijfspanden op Schieoevers Zuid. Groene gevels dragen bij aan een aantrekkelijker straatbeeld, maar ook aan verkoeling tijdens warme periodes, wateropvang bij hevige regenval, meer biodiversiteit en een gezondere werkomgeving. De voorbereidingen zijn inmiddels gestart. Verschillende bedrijven hebben hun interesse uitgesproken om hun pand beschikbaar te stellen, vertelt Langhout. “Er is nog ruimte en budget voor twee prominente gevels. Daardoor kunnen we tegen zeer aantrekkelijke voorwaarden een groene gevel realiseren op een bedrijfspand op Schieoevers Zuid. Ondernemers die interesse hebben, zijn van harte uitgenodigd om zich te melden.” De komende periode werken studenten aan ontwerpen en technische uitwerkingen. De daadwerkelijke aanleg staat gepland voor eind 2027 en is mede afhankelijk van het beplantingsseizoen.

Groene clustercorridors

Binnen het project Groene clustercorridors Campus Zuid worden zogenoemde groene clustercorridors ontworpen: groen-blauwe routes die verschillende delen van het gebied met elkaar verbinden. Voor werknemers en bezoekers ontstaan aantrekkelijke plekken om te wandelen, ontmoeten en ontspannen. Tegelijkertijd vormen de groen-blauwe verbindingen een netwerk waarin planten en dieren zich beter kunnen verplaatsen. Bijzonder is dat wetenschappelijk onderzoek direct wordt gekoppeld aan ontwerp en uitvoering. Studenten, ecologen, ondernemers en bewoners denken mee over de inrichting. De ontwerpprincipes die hieruit voortkomen, moeten uiteindelijk ook bruikbaar zijn voor andere bedrijventerreinen in Nederland. De verwachting is dat het ontwerp start in de tweede helft van 2026 en de realisatie van de eerste corridor begin 2027 van start gaat.

Monitoring biodiversiteit

Wie biodiversiteit wil versterken, moet eerst weten wat er al aanwezig is. Daarom is een monitoringsplan ontwikkeld waarbij, naast een nulmeting, gedurende drie jaar wordt gemonitord hoe de flora en fauna zich ontwikkelen binnen het gehele Living Lab. Onderzoekers van Hogeschool Inholland, TU Delft, Naturalis, De Vlinderstichting en andere partners brengen gedurende meerdere jaren planten, insecten, vogels, vleermuizen, vissen en kleine zoogdieren in kaart. Daarbij worden innovatieve technieken ingezet, zoals eDNA-onderzoek, automatische beeldherkenning van insecten en geluidsanalyse van vogelsoorten. Zo ontstaat een gedetailleerd beeld van de ecologische kwaliteit van het gebied. De eerste metingen zijn al gestart in april 2026. De verzamelde gegevens vormen een belangrijke basis voor toekomstige keuzes in inrichting en beheer van het gebied.

Delft Blue Village: regelluwe proeftuin

Delft Blue Village (DBV) is een fysieke proeftuin op Campus Zuid, waar innovaties voor klimaatbestendig bouwen en inrichten worden getest. DBV bouwt voort op de succesvolle aanpak van The Green Village en richt zich op duurzame stedelijke ontwikkeling in kwetsbare natte veenkleigebieden. Deze gebieden hebben te maken met uitdagingen zoals funderingsproblemen, wateroverlast, hittestress, slechte waterkwaliteit en afnemende biodiversiteit. Innovaties komen vaak moeilijk van de grond door regelgeving, versnipperde aanpakken en onzekerheid bij gebiedseigenaren. DBV biedt een fysieke, regelluwe proeftuin, waar oplossingen integraal kunnen worden getest en gedemonstreerd in een realistische omgeving. Daarmee vormt het een belangrijke schakel tussen onderzoek en grootschalige toepassing in de praktijk.