Van autoluw naar autovrij

De Delftse binnenstad ziet er sinds 1 januari 2025 écht anders uit: auto’s mogen alleen nog met een ontheffing het centrum in. Op 1 juli is het autoluwe gebied uitgebreid in zuidelijke richting. Daardoor zijn in de binnenstad opnieuw parkeerplaatsen verdwenen. Parkeren moet voortaan vooral in een van de vier parkeergarages rond het centrum.

De plannen van de gemeente om de binnenstad leefbaarder te maken, stuitten aanvankelijk op veel weerstand van bewoners en ondernemers. De auto is nu eenmaal de heilige koe waarvoor-ie vaak wordt versleten: kom aan de auto en je komt aan mensen. “Ja, de discussies met bewoners en ondernemers waren fel”, beaamt Stephan Brandligt, directeur van ParkerenDelft en oud-wethouder van Delft. “Ze zagen niets in de plannen van het college. Maar we hebben nu eenmaal een historische binnenstad, die ooit is gebouwd voor paard en wagen, niet voor honderden auto’s.”

Uiteindelijk heeft het college de plannen doorgezet, maar is wél aan de betrokkenen tegemoetgekomen met het tijdelijke, nieuwe Parkeergebied A. Dat ligt in een zone die in de toekomst volledig parkeervrij wordt. Een deel van de bewoners en ondernemers mag hier voorlopig nog vrij parkeren. Bewoners die slecht ter been zijn, krijgen voorrang op een vergunning. Adjunct-directeur Marco de Ridder verwijst naar de bijzettingen van leden van de koninklijke familie, enige jaren geleden. “Toen moest de gehele binnenstad autovrij zijn. Wat een ruimte we toen opeens hadden!”

Ruimtebeslag

Brandligt vult aan: “Veel steden zetten in op zero-emissiezones om de binnensteden schoner te maken, maar qua ruimtebeslag schiet je daar weinig mee op. Of een auto nu rijdt op benzine of elektriciteit, het blijft een groot object dat ruimte inneemt.” Delft wil die ruimte anders gebruiken: voor groen, zitjes, speelplekken voor kinderen en meer ruimte voor fietsen. Vandaar het verwijderen van parkeerplekken langs de grachten en bij de Gasthuisplaats.

Dat afsluiten gebeurt niet met fysieke barrières, maar volledig digitaal: via kentekenherkenning met camera’s. Wie zonder ontheffing een verboden gebied binnenrijdt, krijgt automatisch een boete. Of dat nu een zero-emissiezone is waar je niet met een diesel mag rijden, of een zone waar je alleen met ontheffing in mag.

Dat Delft zo slagvaardig kan zijn, is mede te danken aan het feit dat de gemeente jaren geleden de lokroep van Q-Park wist te weerstaan. De Ridder: “Veel gemeentes hebben hun parkeergarages uitbesteed aan dat van oorsprong Maastrichtse bedrijf en hebben daardoor geen regie meer over hun parkeerbeleid. Delft wél: de vier parkeergarages zijn van ons. We exploiteren ze zelf en bepalen samen met de gemeente Delft de tarieven.” Zo is parkeren op straat in Delft bijvoorbeeld duurder dan in de garages, omdat we willen dat mensen de parkeergarage opzoeken.”

TU Delft

Nu het aantal parkeerplaatsen in de binnenstad afneemt, worden de vier centrumgarages voller. Om te voorkomen dat Delftenaren op drukke zaterdagen geen plek meer vinden, wil Brandligt in gesprek met de TU Delft en de HTM. “De TU bezit een vijfde van het oppervlak van Delft, met daaronder meerdere grote parkeergarages en -terreinen. Het beter benutten van deze garages in het weekend, eventueel in combinatie met vervoer naar de stad, kan de centrumgarages ontlasten.”

Er komen nóg twee grote publiekstrekkers bij, vult De Ridder aan: de musical Willem van Oranje en Luminiscense Delft in de Oude Kerk. “Daar komen mensen van buiten Delft op af, vaak met de auto. Daarvoor moeten parkeerplekken komen. Bij Soldaat van Oranje parkeer je op de oude landingsbanen van Vliegveld Valkenburg. Die ruimte hebben we hier niet.”

Ook innovaties en lokale betrokkenheid komen ter sprake: “We lopen voorop met het door camera’s bewaken van de toegang tot de binnenstad, in plaats van het gebruik van pollers. En dat je, zoals bij ons, via een QR-code op je ticket met iDeal kunt betalen, is nog lang niet overal gemeengoed. Maar het belangrijkste is

de verbinding met de stad. Die behouden we door evenementen te sponsoren en zoveel mogelijk lokaal in te kopen. We zijn van én voor Delft.”

Van parkeerplaats naar stadspark

De Gasthuisplaats is een van de plekken waar de transformatie naar een groenere stad binnenkort zichtbaar wordt. Jarenlang lag dit terrein braak vanwege archeologische resten en werd het gebruikt als parkeerterrein. Uiteindelijk verandert het in een groen stadspark. Bewoners hadden inspraak in het ontwerp van landschapsarchitectenbureau Delva.