Bouwen aan een circulaire regio

Afval lijkt iets kleins, maar speelt een grote rol in onze toekomst. We worden gedwongen er anders naar te kijken: is het echt afval of kunnen we het hergebruiken? Secretaris-directeur van Avalex Desirée Curfs en beleidsmedewerker Arnoud Kik vertellen wat nodig is voor een toekomst waarin afval een bron is, geen eindpunt.

Avalex werkt samen met haar zes gemeenten (Midden-Delfland, Rijswijk, Delft, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp en Wassenaar) aan een gezamenlijk doel: zo min mogelijk restafval produceren en grondstoffen zoveel mogelijk hergebruiken. De gemeenten hebben zich verbonden aan de Europese circulariteits- en recycledoelstellingen. Dat klinkt misschien ver van ons bed, maar het is belangrijk en wordt steeds belangrijker. Onderdeel van deze doelstellingen is namelijk ook dat in 2030 elke inwoner van Nederland nog maximaal 60 kilo restafval per jaar inlevert. Op dit moment is dat gemiddeld 220 kilo per persoon, per jaar. Tijd voor actie dus.

De noodzaak

De urgentie komt niet uit de lucht vallen. Grondstoffen raken wereldwijd schaarser, het winnen ervan wordt duurder en Europa wil minder afhankelijk zijn van landen als Rusland en China. “Wat we nu weggooien bevat vaak waardevolle materialen die we opnieuw kunnen gebruiken. Als we die er slim uithalen, hebben we de basisgrondstoffen veel minder nodig”, zegt Kik.

Circulair Ambachtsnetwerk

Een manier om grondstoffen te winnen, is door het afval goed te scheiden. Want, alles wat we scheiden, zoals papier, glas, metaal, gft en textiel, kan worden hergebruikt. Om meer waarde uit afval te halen, richtten Avalex, de gemeente Delft en Stichting Stunt het Circulair Ambachtsnetwerk WINNEN! op.

Zo staat er op de milieustraat in Delft een kringloopcontainer en een container voor herbruikbaar hout. Een kringloopcoach kijkt naar wat mensen komen brengen en wat herbruikbaar is. “We zijn letterlijk op zoek naar schatten”, zegt Curfs. “Wat voor de één afval is, kan voor een ander van grote waarde zijn.”

Schatzoekers gezocht

De herbruikbare materialen en onderdelen gaan vervolgens naar kringloopwinkels, maar óók naar lokale ondernemers. Zo gaan gebruikt hout en fietsonderdelen naar Stichting Stunt, die er weer goede fietsen en houten gebruiksvoorwerpen van maakt. De Borstelbeer is bijvoorbeeld een Delftse ondernemer die onderdelen uit oude elektrische tandenborstels redt. “We willen graag meer van dit soort mooie samenwerkingen”, zegt Curfs. “We roepen ondernemers op om ons te laten weten: welke schat kunnen we voor ú apart houden? Alles is wat ons betreft bespreekbaar, maar we hebben de verbeeldingskracht en het vakmanschap van ondernemers nodig om er iets van te maken.” Kik vult aan: “Denk bijvoorbeeld aan een circulaire bouwmarkt. We zien zo vaak halve emmers latex, rollen behang en bakken met schroeven in de milieustraten staan. Dat kan allemaal verzameld en opnieuw verkocht worden. Hier liggen enorme kansen voor ondernemers.”

Het nieuwe goud

Alles wat we niet scheiden en wat op een hoop belandt, is restafval. Dat wordt verbrand en geeft uitstoot. Om deze verbranding te ontmoedigen, is er een verbrandingsheffing. “Die heffing gaat omhoog”, vertelt Curfs. “Bovendien wordt CO2-uitstoot straks ook belast. Restafval wordt het nieuwe goud. Niet omdat het waarde heeft, maar omdat het onbetaalbaar wordt om te verbranden.”

Goed scheiden

Het belang van grondstoffen terugwinnen en een nieuw leven geven is dus groot. Veel materialen kunnen prima worden hergebruikt, maar dan moeten consumenten wél goed scheiden. En daar gaat het nog weleens mis. Groente-, fruit- en etenresten (gft) zijn daar een voorbeeld van. Van gft maakt Avalex compost voor landbouw en biogas dat terugstroomt naar het gasnet. Maar er zit veel vervuiling in het gft, voornamelijk door glas. “Eén glazen fles kan een hele vracht afkeuren”, vertelt Kik. “Glas versplintert in minuscule stukjes en dat krijg je niet meer uit het compost. Je kunt je voorstellen dat boeren en tuinders dat niet willen hebben.”

Een andere blik

Een circulaire economie vraagt om een andere kijk op afval. Consumenten moeten anders gaan denken en dat geldt ook voor producenten. “Aan het begin van een productieproces moet al nagedacht zijn over wat na gebruik met het product of de verpakking gebeurt”, zegt Curfs. “Moet een komkommer écht in plastic, bijvoorbeeld?” Wie slim naar afval kijkt, ziet geen troep maar kansen. In materialen, producten, maar ook in nieuwe businessmodellen. Afval mag dan een eindstation zijn, maar in de toekomst ook steeds vaker het begin van iets nieuws.

WINNEN!

WINNEN! is een initiatief van de gemeente Delft, Stunt en Avalex dat zich inzet om reststromen van afval in de race te houden en opnieuw te laten winnen in een andere vorm of functie.