Technologische voorsprong behouden

Het is van groot belang dat Europa blijft investeren in wind op zee en een eigen toeleveringsketen. Alleen dan kan de offshore windsector zijn technologische voorsprong behouden, schaalbare innovaties ontwikkelen en ervoor zorgen dat de klimaatdoelen worden gehaald zonder dat dit ten koste gaat van het zeeleven. “Het is cruciaal dat we de versnelling vasthouden”, zegt Karen Vennik, commercieel directeur offshore bij Van Oord.

De aanleg van wind op zee stagneert. Na een periode van grote groei zijn de marktomstandigheden een stuk minder rooskleurig. “We zien dat een stabiele uitrol van offshore wind om allerlei redenen onder druk staat”, zegt Vennik. Het gaat om kostenstijgingen, oplopende energieprijzen en een afnemende vraag naar elektrificatie. “Bepaalde regio’s in de wereld vallen zelfs helemaal stil.” Zo zette in de VS president Trump een streep door geplande investeringen in windenergie.

Elektrificatie van de industrie

Tegelijkertijd ziet Vennik ook ‘positieve stapjes’. Zo riep de sector eensgezind het kabinet op om te blijven bouwen aan groene energie in Nederland. Door het stimuleren van elektrificatie van de industrie, huishoudens en het transport in Nederland en het tegelijkertijd versneld invoeren van de zogeheten contracts for difference – waarbij de ontwikkelaars van windparken worden gecompenseerd bij lage stroomprijzen – kan de ontwikkeling van wind op zee blijven doorgaan, is de gedachte hierachter.

Deze oproep vond gehoor. Vennik ziet voor de contracts for difference inmiddels brede politieke steun en er is een toezegging van de minister. Net als voor de aanpak van netcongestie, wat zorgt voor een rem op elektrificatie van belangrijke sectoren. Het is essentieel voor wind op zee dat de overheid deze problemen aanpakt, zegt ze. “Maar we zijn er nog niet, deze steun moet komende kabinetsperiode worden omgezet in concrete maatregelen.”

Slip joints

Van Oord speelt een belangrijke rol bij de aanleg van windparken op zee. De maritieme waterbouwer werd in 2002 actief in de offshore windsector en is inmiddels een van de wereldspelers. Het bedrijf investeerde afgelopen decennium fors in offshore wind en introduceerde afgelopen jaren diverse installatieschepen voor het leggen van zeekabels, het installeren van funderingen en het plaatsen van turbines. Daarnaast ontwikkelde Van Oord tal van innovaties om de steeds grotere windturbines verder van de kust en in dieper water te kunnen plaatsen. Een daarvan is de zogeheten slip joint, waarmee het middelste deel van een windmolen – in jargon het transition piece – over de monopile wordt geschoven. Hierdoor zijn niet langer voegmiddel of bouten nodig, wat tijd en kosten bespaart bij de aanleg en bovendien minder onderhoud vergt. De innovatie werd door Van Oord ontwikkeld samen met kennispartners van het GROW-consortium. Dit is een samenwerkingsverband waarbinnen industrie en kennispartners – waaronder de TU Delft – gericht werken aan innovaties voor offshore wind.

Ook investeert Van Oord veel in nieuwe toepassingen om het zeeleven te beschermen. De aanleg van steeds grotere funderingen voor de steeds grotere monopiles bedreigt het leven onder water. Zo werkt het onder meer aan nieuwe heimethoden om de overlast voor zeezoogdieren te beperken.

Oesterriffen

Andere innovaties: tree reefs waarmee habitats worden gecreëerd voor vissoorten op de zeebodem. En oesterriffen die niet alleen de fundering van windmolens beschermen tegen erosie, maar ook zorgen voor herstel van oesterbanken.

“Het is van essentieel belang om hierin te innoveren”, zegt Vennik. De Noordzee is een veelgebruikt stuk zee en daarom moeten we aandacht blijven houden voor multi-use ervan om de energietransitie haalbaar te houden. “Dit wordt essentieel voor de uitrol van offshore wind. Daarnaast is het ontwerpen van structuren op de zeebodem enorm kansrijk voor het onderwaterzeeleven.”
Vennik spreekt daarom van strategische samenwerkingen als het gaat om de ontwikkeling van innovaties samen met kennisinstellingen. De bloeiperiode heeft ervoor gezorgd dat Nederland en Europa momenteel een technologische voorsprong hebben op China, dat ook hard aan de weg timmert met een eigen offshore windindustrie.

Europese supplychain

Het is belangrijk dat Europa de komende decennia deze voorsprong behoudt. “Als Europa minder afhankelijk wil worden van andere landen, dan moeten we investeren in een Europese supplychain”, zegt Vennik. “De kennis die je hier hebt, moet je hier behouden.”

“We hebben nu nog een voorsprong en die moet je kapitaliseren. Als wij een goedgevulde orderportefeuille houden in Europa, dan kunnen we schaalbare innovaties blijven creëren die leiden tot kostenreducties in de windenergiesector.” Vennik benadrukt dat een bedrijf als Van Oord alleen hierin kan investeren als het de zekerheid heeft dat het die op een schaalbare manier kan toepassen. “Daarom is een stabiele en voorspelbare dealflow van projecten en tenders zo belangrijk voor de hele sector.”

Het is om die reden cruciaal dat de regering blijft werken aan het elektrificeren van de industrie, het oplossen van netcongestie en bij het uitschrijven van tenders blijft sturen op kwalitatieve criteria, zoals duurzaamheid en innovatie – niet alleen op de prijs. “Al deze thema’s – energiezekerheid, strategische autonomie, verduurzaming en betaalbare energie – hangen sterk met elkaar samen en vragen om een sterke regie vanuit de overheid.”

Dit is een bewerkte versie van een artikel dat eerder verscheen in Pioneering Tech Magazine, een uitgave van de TU Delft.