De nieuwe architect is een techondernemer

Met slechts één A4’tje won het Delftse bureau MCK Architectuur de pitch van een lastige binnenstedelijke transformatie. Het velletje papier bevatte  de bundeling van vijftien jaar ontwerpkennis en proceservaring, aldus Michiel Klinkenberg, die zijn bureau transformeerde tot architectonisch techbedrijf.

“Dit is Visstraat 50 in het historische stadscentrum van Dordrecht”, zegt Michiel Klinkenberg, staand achter een 3D-geprinte maquette in de kantoorruimte van MCK Architectuur. “Dit project is het ultieme praktijkvoorbeeld van hoe we met procesefficiëntie en innovatieve ontwerpmethodiek het verschil maken.”

De tekening is niet langer het hoofddoel, maar de verbeelding van het onderzoek en de waardecreatie.

Tanden stukgebeten

Het Visstraatproject betrof de transformatie van een gemeentelijk monument; ooit een school, later een bioscoop en in de laatste decennia een winkelpand. Concurrerende ontwerpers hadden hun tanden al stukgebeten op de vraag hoe dit historische gebouw kon worden getransformeerd tot een prettige, eigentijdse en monumentale woonplek met winkelruimte op de begane grond. Drie bureaus, waaronder dat van Klinkenberg, waagden zich opnieuw aan een oplossing. Twee etaleerden hun ideeën met traditionele schetsen en uitgebreide presentaties. Klinkenberg leverde één A4’tje in: een rationeel, procesmatig overzicht met cijfers, tekst en een heldere modellering. Verbluft nam de opdrachtgever het vel papier in ontvangst. Het bleek zo overtuigend dat MCK Architectuur de opdracht kreeg.

Datagedreven

Het was dan ook niet zomaar een printje met losse gedachten. Achter het A4’tje school een ontwerpmethodiek die stoelt op kennis en proceservaring die in vijftien jaar werden opgebouwd, legt Klinkenberg uit. “Als een klant het bureau in de arm neemt voor een bouwproject, volgt een ontwikkeltoets die duidelijk maakt of het plan uitgevoerd kan worden. Door de inzet van AI en onze tools is er daarna minder tijd nodig voor de uitwerking van de aanvraag van een vergunning.

Wij hebben de traditionele, creatieve architectuur omgevormd tot een gedigitaliseerd, gestructureerd en door data gedreven proces. In de ontwikkeltoets worden informatie en onderzoek systematisch samengebracht tot een haalbaarheidsadvies. Daarmee hebben we het werkproces van de architect aanzienlijk versneld, maar ook inzichtelijker en goedkoper gemaakt.”

Optoppen

MCK’s innovatieve ontwerpmethodiek richt zich op drie kerngebieden: nieuwbouw, transformatie en optoppen. De vraag naar optoppen, het toevoegen van een extra bouwlaag op bestaande gebouwen, is door de grote druk op de woningmarkt aanzienlijk toegenomen. Omdat optoppen juridisch en technisch complex is, is het handig om vroeg te achterhalen of het überhaupt zin heeft. Daarom ontwikkelde MCK  met behulp van AI een online optoptool, die direct inzicht geeft in de haalbaarheid en financiële kansen van extra woonlagen. De focus ligt hierbij op een grondige procesanalyse en effectieve communicatie met belanghebbenden, zoals bewoners en overheden. Gebruikers van de tool, zoals VvE’s en ontwikkelaars, kunnen binnen enkele stappen gratis testen of hun project kansrijk is en de kosten van een duur haalbaarheidsonderzoek in de zak houden. Als een project kansrijk is, kan het direct doorstromen naar de meer diepgaande optopontwikkeltoets.

Strakke standaardisatie bezorgt architecten meer vrijheid en werkplezier.

Opschalen en doorgroeien Door de verregaande digitalisering en het continue proces van innovatie binnen het bureau is de interne werkwijze van  MCK ingrijpend veranderd. De traditionele, vaak ambachtelijke en onvoorspelbare werkwijze heeft plaatsgemaakt voor een gestandaardiseerd en schaalbaar model met genoemde drie kerngebieden. Daardoor kan het bureau sneller werken én gemakkelijker doorgroeien. “Ik heb vrienden in de techwereld die zeggen: ‘Hoe jij met software en processen omgaat, lijkt precies op wat wij doen.’ MCK Architectuur is dus blijkbaar ook een techbedrijf geworden”, aldus Klinkenberg.

Dat verandert ook de rol van de architect. Niet het uittekenen staat bij MCK centraal, maar het onderzoeken van wat ruimtelijk, technisch en financieel mogelijk is en het meenemen van alle betrokken partijen. De uiteindelijke tekening is volgens Klinkenberg niet langer het hoofddoel, maar de verbeelding van het onderzoek en de waardecreatie. Doordat terugkerend werk in vaste processen en formats is ondergebracht, ontstaat meer ruimte voor het inhoudelijke ontwerpwerk. “Het biedt medewerkers de vrijheid en het werkplezier om zich volledig te richten op het leukste deel van hun vak: innovatie. Tegelijkertijd ontstaat er meer ruimte om stakeholders elkaar echt te laten begrijpen en zo maatschappelijke impact te maken.”

Handel op het dak?

De gratis online optoptool geeft snel en betrouwbaar weer of er sprake is van ‘handel op het dak’, zegt Michiel Klinkenberg. Oftewel: blijft er onder de streep geld over? Wat hou je over wanneer je een gebouw optopt met een extra woning, deze verkoopt en alle kosten aftrekt? Met het geld dat over is, kan een VvE bijvoorbeeld een deel van de onderhoudsachterstand wegwerken of het gebouw verduurzamen. Met de tool streeft het bureau naar maatschappelijke waarde door de woningnood aan te pakken en verduurzaming voor VvE’s financieel mogelijk te maken.